Đoạn cao tốc Bắc – Nam phía Đông từ Quảng Ngãi tới Nha Trang gồm năm dự án thành phần của giai đoạn 2021–2025: Quảng Ngãi – Hoài Nhơn, Hoài Nhơn – Quy Nhơn, Quy Nhơn – Chí Thạnh, Chí Thạnh – Vân Phong và Vân Phong – Nha Trang. Tuyến đi qua Quảng Ngãi, Gia Lai (phần Bình Định cũ), Đắk Lắk (phần Phú Yên cũ) và Khánh Hoà, nơi núi lấn sát biển và quốc lộ 1 phải qua nhiều đèo.
Theo kế hoạch công bố, các dự án này được đặt mục tiêu hoàn thành cùng giai đoạn 2021–2025, nhưng tiến độ từng đoạn khác nhau tuỳ địa hình và mặt bằng. Bài nói về vì sao đoạn này quan trọng với dải ven biển Nam Trung Bộ, nó nối cảng, sân bay, khu kinh tế nào, nơi nó gặp các tuyến ngang lên Tây Nguyên, và cách theo dõi từng đoạn.
Năm dự án từ Quảng Ngãi tới Nha Trang
Tên dự án giữ nguyên như khi phê duyệt. Cột địa giới ghi theo đơn vị hành chính hiện nay.
| Dự án thành phần | Đi qua | Điểm đáng chú ý |
|---|---|---|
| Quảng Ngãi – Hoài Nhơn | Quảng Ngãi, Gia Lai (phần Bình Định cũ) | Nối tiếp đoạn Đà Nẵng – Quảng Ngãi, đi qua vùng đồi phía tây đồng bằng ven biển |
| Hoài Nhơn – Quy Nhơn | Gia Lai (phần Bình Định cũ) | Đi phía tây các đô thị ven biển, hướng về khu vực Quy Nhơn |
| Quy Nhơn – Chí Thạnh | Gia Lai, Đắk Lắk (phần Phú Yên cũ) | Vượt vùng núi giáp ranh, nơi quốc lộ 1 qua đèo Cù Mông |
| Chí Thạnh – Vân Phong | Đắk Lắk (phần Phú Yên cũ), Khánh Hoà | Đi qua vùng Tuy Hoà và khối núi Đèo Cả giáp ranh hai tỉnh cũ |
| Vân Phong – Nha Trang | Khánh Hoà | Nối khu vực Vân Phong với Nha Trang, gặp đoạn Nha Trang – Cam Lâm đã khai thác |
Năm dự án nối hai đầu đã có từ trước: phía bắc là Đà Nẵng – Quảng Ngãi, phía nam là Nha Trang – Cam Lâm. Khi đủ năm đoạn, xe có thể chạy cao tốc liên tục từ Đà Nẵng vào Nam Trung Bộ, thay vì quay về quốc lộ 1 qua hàng loạt đèo.
Vì sao dải ven biển Nam Trung Bộ cần trục này
Từ Quảng Ngãi vào Khánh Hoà, quốc lộ 1 là con đường gần như duy nhất cho xe đường dài, phải vượt các đèo Cù Mông, Cả, Rọ Tượng và xuyên qua nhiều thị xã, thị trấn ven biển. Xe khách và xe tải nặng đi chung với xe máy, máy cày, học sinh, nên tốc độ thấp và tai nạn nhiều. Các hầm đường bộ qua đèo trên quốc lộ đã cải thiện một phần, nhưng phần còn lại của tuyến vẫn đông đúc.
Đồng bằng ở đây hẹp, các tỉnh nối nhau như một chuỗi đô thị ven biển, mỗi nơi có cảng, có vùng nuôi trồng thuỷ sản và điểm du lịch riêng. Một trục cao tốc chạy phía tây giúp các đô thị này nối với nhau và với hai đầu Đà Nẵng, TP.HCM theo đường có kiểm soát, đồng thời để quốc lộ 1 làm đúng vai trò đường nội vùng.
Đoạn này còn là nơi gặp nhau của các trục ngang lên Tây Nguyên: quốc lộ 19 và hướng tuyến Quy Nhơn – Pleiku ở khu vực Quy Nhơn, quốc lộ 25 ở Tuy Hoà, quốc lộ 26 và cao tốc Khánh Hoà – Buôn Ma Thuột ở khu vực Ninh Hoà. Khi trục dọc liền mạch, hàng nông sản Tây Nguyên xuống cảng biển có thêm điểm nối thuận lợi.
Những nơi được nối: cảng, sân bay, khu kinh tế
Quy Nhơn và khu kinh tế Nhơn Hội (Gia Lai). Cảng Quy Nhơn, khu kinh tế Nhơn Hội và các khu công nghiệp phía tây Quy Nhơn có thêm trục đường bộ nhanh ra hai hướng. Sân bay Phù Cát cũng gần trục cao tốc hơn quốc lộ cũ.
Tuy Hoà và vùng Phú Yên cũ (Đắk Lắk). Sau hợp nhất, vùng ven biển Phú Yên cũ trở thành cửa biển của tỉnh Đắk Lắk. Cao tốc dọc kết hợp với quốc lộ 25, quốc lộ 29 tạo đường nối giữa vùng cao nguyên và biển trong cùng một tỉnh.
Khu kinh tế Vân Phong (Khánh Hoà). Vịnh Vân Phong được định hướng cho cảng nước sâu và khu kinh tế. Cao tốc đi qua khu vực này, gặp cao tốc Khánh Hoà – Buôn Ma Thuột, tạo điều kiện cho hàng từ Tây Nguyên xuống vịnh.
Nha Trang và vùng du lịch biển. Khi nối liền tới Quy Nhơn và Đà Nẵng, khách tự lái có thể đi dọc chuỗi điểm biển miền Trung theo cao tốc, tách khỏi quốc lộ ven biển đông đúc.
Du lịch dọc biển Nam Trung Bộ khi trục dọc liền mạch
Dải từ Quy Nhơn tới Nha Trang có nhiều điểm đến được khách trong nước yêu thích: bán đảo Phương Mai, Kỳ Co, Eo Gió ở Quy Nhơn; Gành Đá Đĩa, Mũi Điện ở Phú Yên cũ; Đầm Môn, Dốc Lết ở Khánh Hoà. Trước đây, đi một vòng các điểm này bằng xe riêng đồng nghĩa với nhiều giờ trên quốc lộ 1 qua đèo và thị trấn. Khi cao tốc liền mạch, khách có thể ở một thành phố lớn và đi về trong ngày tới điểm kế bên, hoặc nối các điểm thành một hành trình tự lái dài ngày.
Sân bay cũng được kết nối lại. Phù Cát ở Gia Lai, Tuy Hoà ở Đắk Lắk và Cam Ranh ở Khánh Hoà nằm gần trục dọc; khách có thể bay tới một sân bay và rời đi từ sân bay khác. Với các địa phương, điều này mở ra khả năng chia sẻ khách giữa các điểm thay vì cạnh tranh từng nơi một, nhưng cũng đặt ra yêu cầu về đường từ nút giao ra điểm du lịch, bãi đỗ và dịch vụ ăn nghỉ.
Mặt trái là áp lực mùa cao điểm. Những bãi biển nhỏ, đường ven biển hẹp vốn chỉ quen lượng khách vừa phải có thể quá tải vào dịp lễ khi đi lại trở nên dễ dàng. Các địa phương thường phải tính tới phân luồng, giới hạn xe lớn vào khu ven biển, bố trí bãi đỗ xa và xe trung chuyển.
Địa hình đèo dốc và chuyện vật liệu
Giống các đoạn miền Trung khác, đoạn này phải đi qua những khối núi chạy ra sát biển. Ở các vùng giáp ranh Bình Định cũ – Phú Yên cũ và Phú Yên cũ – Khánh Hoà, tuyến cần hầm, cầu cạn, nền đào sâu để giữ độ dốc thấp. Đây là những hạng mục tốn thời gian nhất, dễ bị ảnh hưởng bởi mưa kéo dài.
Vật liệu đắp nền là vấn đề được nhắc nhiều trong báo cáo tiến độ các dự án giai đoạn 2021–2025 theo thông tin công bố. Mở mỏ đất, mỏ cát phục vụ dự án cần thủ tục cấp phép, đánh giá môi trường và đồng thuận của người dân quanh mỏ. Ở những nơi mỏ xa, chi phí và thời gian vận chuyển tăng, xe chở vật liệu đi trên đường địa phương gây bụi và hư đường.
Mùa mưa ở dải này thường dồn vào các tháng cuối năm, trùng với giai đoạn các nhà thầu muốn tăng tốc để kịp mốc. Vì vậy, khi đọc tin “chậm tiến độ do thời tiết”, bạn nên hiểu đây là yếu tố có thật của vùng, nhưng cũng nên xem dự án có kế hoạch bù tiến độ cụ thể hay không.
Tác động khu vực: thị xã ven biển, vùng nuôi trồng và đất quanh nút giao
Quốc lộ 1 qua thị xã ven biển bớt xe nặng. Các thị xã như Hoài Nhơn, Sông Cầu, Ninh Hoà trước đây có quốc lộ chạy qua giữa phố. Khi xe đường dài lên cao tốc, đường phố an toàn và yên tĩnh hơn.
Hàng thuỷ sản đi xa nhanh hơn. Tôm hùm, cá, thuỷ sản đông lạnh từ vùng ven biển có thêm lựa chọn chở bằng đường bộ ra Đà Nẵng, vào TP.HCM ổn định hơn, giảm hao hụt với hàng sống.
Giải phóng mặt bằng ở vùng đồi. Tuyến đi qua đất trồng keo, mía, mì của nhiều hộ. Việc bồi thường, hỗ trợ chuyển đổi nghề và tái định cư được thực hiện bởi chính quyền địa phương; tiến độ phần này ảnh hưởng trực tiếp tới việc bàn giao mặt bằng.
Đường công vụ và mỏ vật liệu sau thi công. Ở những xã có mỏ đất, mỏ đá phục vụ dự án, người dân quan tâm tới việc hoàn nguyên mỏ và sửa lại đường xã sau khi xe tải thôi chạy. Đây là nghĩa vụ đi kèm giấy phép và hợp đồng; việc theo dõi, phản ánh qua chính quyền xã là quyền của cộng đồng.
Đất quanh nút giao và gần Vân Phong. Khu vực Vân Phong, Ninh Hoà thường xuất hiện trong tin rao đất gắn với cao tốc và khu kinh tế. Cần nhớ quy hoạch khu kinh tế dành phần lớn diện tích cho chức năng công nghiệp, cảng, và tiến độ hạ tầng thực tế có thể chậm hơn nhiều so với lời quảng cáo. Trang không đưa nhận định giá hay khuyên giao dịch.
Theo dõi tiến độ năm đoạn và đọc tin cho đúng
Để không nhầm giữa năm dự án và nhiều tuyến ngang cùng xuất hiện trong tin:
- Gọi tên đúng dự án thành phần, vì “cao tốc qua Phú Yên” có thể là Quy Nhơn – Chí Thạnh hoặc Chí Thạnh – Vân Phong.
- Kiểm các mốc thông xe, khai thác ở Bộ Xây dựng và ban quản lý dự án phụ trách từng đoạn.
- Với đường nối từ nút giao, theo dõi UBND tỉnh Quảng Ngãi, Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hoà; nhiều đường nối dùng ngân sách tỉnh.
- Với tuyến ngang lên Tây Nguyên, đọc riêng hồ sơ Khánh Hoà – Buôn Ma Thuột và Quy Nhơn – Pleiku, đừng gộp với trục dọc.
- Với tin về mỏ vật liệu, kiểm giấy phép và thông báo của UBND tỉnh, Sở Nông nghiệp và Môi trường nơi có mỏ.
Mọi mốc hoàn thành trong bài là theo kế hoạch đã công bố. Tình trạng thực tế cần đối chiếu nguồn chính thức vào đúng thời điểm bạn cần.
Một mẹo nhỏ khi đọc báo địa phương: tỉnh thường công bố tiến độ giải phóng mặt bằng theo phần trăm diện tích đã bàn giao. Con số này cho biết nhà thầu đã có đất để làm hay chưa, nhưng không cho biết đoạn đó đã thi công được bao nhiêu; hai chỉ số cần đọc riêng.
Câu hỏi thường gặp
Đoạn cao tốc qua Phú Yên cũ nay thuộc tỉnh nào?
Từ tháng 7 năm 2025, Phú Yên hợp nhất với Đắk Lắk thành tỉnh Đắk Lắk. Vì vậy, phần cao tốc qua Tuy Hoà, Sông Cầu nay thuộc tỉnh Đắk Lắk, dù tên dự án vẫn giữ địa danh cũ như Chí Thạnh.
Có cao tốc rồi, đi qua đèo Cả còn phải dùng hầm Đèo Cả không?
Xe đi cao tốc dùng hướng tuyến và công trình riêng của cao tốc. Hầm Đèo Cả trên quốc lộ 1 vẫn phục vụ xe đi quốc lộ. Bạn chọn đường tuỳ điểm đến và tình trạng khai thác từng đoạn cao tốc tại thời điểm đi.
Từ Quy Nhơn lên Pleiku có cao tốc chưa?
Hướng tuyến Quy Nhơn – Pleiku là dự án riêng, được nói ở chuyên mục cao tốc kết nối vùng. Muốn biết tiến độ, bạn kiểm thông tin của UBND tỉnh Gia Lai và Bộ Xây dựng.
Vì sao các đoạn trong cùng giai đoạn lại xong khác nhau?
Mỗi dự án thành phần có nhà thầu, địa hình, nguồn vật liệu và tiến độ giải phóng mặt bằng riêng. Đoạn qua núi hoặc thiếu vật liệu thường chậm hơn đoạn đồng bằng, nên ngày thông xe không trùng nhau.
Người nuôi tôm hùm ở vịnh có bị ảnh hưởng bởi cao tốc không?
Cao tốc chạy trên đất liền, phía tây khu dân cư ven biển, nên không trực tiếp chiếm mặt nước nuôi. Ảnh hưởng nếu có thường đến từ thi công gần sông suối đổ ra vịnh; người dân có thể phản ánh qua chính quyền xã, phường nếu thấy nước đục bất thường.
Thông tin quy hoạch quanh nút giao Ninh Hoà kiểm ở đâu?
Bạn kiểm ở Sở Xây dựng tỉnh Khánh Hoà, Ban quản lý khu kinh tế Vân Phong và UBND xã, phường nơi có đất. Quy hoạch chính thức được công bố công khai; bản vẽ lan truyền trên mạng chỉ nên xem để tham khảo.
