Cảng hàng không quốc tế Long Thành ở Đồng Nai là dự án quan trọng quốc gia được Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư năm 2015; giai đoạn 1 gồm một đường cất hạ cánh và một nhà ga hành khách, công suất thiết kế 25 triệu hành khách và 1,2 triệu tấn hàng hoá mỗi năm theo thông tin công bố. Khi hoàn thành tất cả các giai đoạn, sân bay được quy hoạch đạt quy mô khoảng 100 triệu hành khách mỗi năm.
Long Thành được nhắc tới trong gần như mọi câu chuyện về hạ tầng phía Nam: giải toả cho Tân Sơn Nhất, kéo theo cao tốc, đường sắt, khu đô thị. Bài này tập trung vào chính sân bay: giai đoạn 1 gồm những gì, ai làm phần nào, sân bay sẽ chia vai với Tân Sơn Nhất ra sao, và vùng xung quanh đổi gì trong những năm xây dựng.
Vì sao chọn Long Thành và vì sao cần sân bay mới
Tân Sơn Nhất nằm giữa đô thị TP.HCM, không còn đất để mở rộng đường băng, trong khi lượng khách tăng nhanh suốt nhiều năm. Sân bay thường xuyên vượt công suất thiết kế, máy bay phải chờ cất cánh, đường vào sân bay ùn tắc. Từ những năm 2000, việc xây một cảng hàng không mới ở phía đông TP.HCM đã được đưa vào quy hoạch ngành hàng không.
Vị trí ở Long Thành, Đồng Nai, có ưu điểm là quỹ đất lớn, địa hình tương đối bằng phẳng, nằm giữa TP.HCM, Biên Hoà và vùng Bà Rịa – Vũng Tàu cũ, gần cụm cảng Cái Mép – Thị Vải và nhiều khu công nghiệp. Tổng diện tích quy hoạch của cảng hàng không khoảng 5.000 ha theo thông tin công bố, đủ cho nhiều đường băng và nhà ga trong các giai đoạn sau.
Sau nhiều năm chuẩn bị, giải phóng mặt bằng và tái định cư, giai đoạn 1 được khởi công đầu năm 2021. Đây là một trong những công trình lớn nhất từng được xây dựng ở Việt Nam về quy mô vốn và khối lượng.
Giai đoạn 1 gồm những gì theo thông tin công bố
Giai đoạn 1 được chia thành bốn dự án thành phần, mỗi phần có chủ đầu tư riêng. Bảng tóm tắt ở mức chức năng; quy mô chi tiết nên tra lại văn bản của cơ quan quản lý.
| Dự án thành phần | Gồm gì | Ai thực hiện theo thông tin công bố |
|---|---|---|
| Thành phần 1 | Trụ sở các cơ quan quản lý nhà nước tại cảng hàng không (hải quan, công an, y tế, cảng vụ…) | Cơ quan nhà nước |
| Thành phần 2 | Công trình phục vụ quản lý bay: đài kiểm soát không lưu, hệ thống dẫn đường | Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam |
| Thành phần 3 | Công trình thiết yếu: đường cất hạ cánh, đường lăn, sân đỗ, nhà ga hành khách, hạ tầng kỹ thuật | Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) |
| Thành phần 4 | Công trình dịch vụ: nhà ga hàng hoá, suất ăn, xăng dầu hàng không, bảo dưỡng tàu bay… | Các doanh nghiệp theo hình thức kêu gọi đầu tư |
Đường cất hạ cánh của giai đoạn 1 được công bố dài 4.000 m, phục vụ được các loại máy bay thân rộng. Nhà ga hành khách có mái thiết kế lấy cảm hứng từ hình hoa sen, là hạng mục lớn nhất của dự án thành phần 3.
Cấu trúc bốn thành phần giải thích vì sao tin tức về Long Thành có khi nói về nhà ga, có khi về đài kiểm soát, có khi về nhà ga hàng hoá. Một sân bay chỉ khai thác được khi tất cả các phần cùng sẵn sàng, kể cả các thủ tục cấp phép, bay hiệu chuẩn và diễn tập vận hành.
Từ chủ trương tới công trường: các bước đã công bố
Long Thành là ví dụ điển hình về một dự án quan trọng quốc gia đi qua nhiều tầng quyết định. Các bước chính theo thông tin công bố:
- Năm 2015: Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư, xác định quy mô cuối cùng và chia dự án thành nhiều giai đoạn.
- Giai đoạn chuẩn bị: lập báo cáo nghiên cứu khả thi giai đoạn 1 và trình Quốc hội xem xét; đồng thời tách việc thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thành dự án riêng do tỉnh Đồng Nai thực hiện.
- Đầu năm 2021: khởi công giai đoạn 1 với các hạng mục san nền, hạ tầng ban đầu.
- Những năm sau đó: lần lượt triển khai các gói thầu lớn, trong đó gói nhà ga hành khách là gói có giá trị lớn nhất, cùng đường cất hạ cánh, đường lăn, sân đỗ.
- Giai đoạn hoàn thiện: lắp đặt thiết bị, hệ thống công nghệ thông tin, an ninh, chiếu sáng, bay hiệu chuẩn và các thủ tục cấp phép khai thác.
Mỗi bước trên đều có văn bản và thông báo chính thức. Khi gặp tin về Long Thành, bạn có thể đặt nó vào đúng bước trong chuỗi này để biết thông tin đó có ý nghĩa gì với việc khai thác thực tế.
Việc tách thu hồi đất, tái định cư thành dự án riêng giúp mặt bằng được chuẩn bị trước khi công trường chính khởi động. Đây là cách làm sau đó được áp dụng cho nhiều dự án hạ tầng lớn khác.
Long Thành và Tân Sơn Nhất sẽ chia vai ra sao
Theo định hướng được công bố, khi Long Thành đi vào khai thác, phần lớn các chuyến bay quốc tế sẽ chuyển sang Long Thành, còn Tân Sơn Nhất chủ yếu phục vụ chuyến bay nội địa, cùng một phần quốc tế theo phương án phân chia cụ thể của cơ quan quản lý. Nhà ga T3 mới của Tân Sơn Nhất được xây để nâng năng lực nội địa trong giai đoạn chuyển tiếp và lâu dài.
Cách phân chia cụ thể, như hãng nào bay ở đâu, đường bay quốc tế nào chuyển trước, do Bộ Xây dựng và cơ quan quản lý hàng không quyết định, có thể điều chỉnh theo thực tế. Với hành khách, điều quan trọng là đọc kỹ vé để biết chuyến bay đi từ sân bay nào, đặc biệt trong giai đoạn chuyển đổi.
Với hàng hoá, Long Thành có lợi thế quỹ đất cho khu hàng hoá và kho logistics lớn, gần các khu công nghiệp Đồng Nai, Bình Dương cũ và cảng Cái Mép. Hàng điện tử, linh kiện, nông sản giá trị cao xuất bằng đường hàng không có thể đi qua Long Thành thay vì phải vào nội đô TP.HCM.
Tác động khu vực quanh sân bay
Tái định cư. Dự án đã thu hồi diện tích lớn và bố trí khu tái định cư cho hàng nghìn hộ dân theo thông tin công bố. Chuyện đời sống của người dân sau tái định cư là chủ đề riêng, được nhắc tới nhiều trong các báo cáo của tỉnh Đồng Nai.
Việc làm. Giai đoạn xây dựng thu hút lượng lớn lao động, nhà thầu phụ, dịch vụ ăn ở cho công nhân. Khi khai thác, sân bay cần nhân lực cho phục vụ mặt đất, an ninh, kho hàng, dịch vụ thương mại. Nhiều cơ sở đào tạo nghề ở Đồng Nai đã nhắc tới nhu cầu nhân lực hàng không.
Tiếng ồn và tĩnh không. Vùng quanh sân bay chịu tiếng ồn máy bay, nhất là dưới hướng cất hạ cánh. Quy định về tĩnh không giới hạn chiều cao công trình trong phạm vi nhất định quanh sân bay. Người xây nhà, xây xưởng gần sân bay nên hỏi cơ quan quản lý về giới hạn chiều cao trước khi lập phương án.
Giao thông địa phương. Xe công trình, xe vận chuyển vật liệu trong nhiều năm làm đường địa phương quá tải, hư hỏng. Khi khai thác, lượng xe tới sân bay sẽ dồn vào các tuyến kết nối, đòi hỏi đường địa phương được nâng cấp tương ứng.
Quy hoạch đô thị sân bay. Đồng Nai quy hoạch các khu đô thị, dịch vụ, logistics quanh sân bay. Những khu này cần nhiều năm để hình thành, và quy hoạch có thể được điều chỉnh, nên thông tin quảng cáo về "đô thị sân bay" cần được đối chiếu với quy hoạch đã phê duyệt.
Đọc tin về Long Thành cho đúng
Long Thành là dự án được nhắc nhiều nhất trong quảng cáo nhà đất phía Nam. Một số cơ chế và lưu ý:
- Phân biệt "hoàn thành xây dựng", "bay hiệu chuẩn", "khai thác thử" và "khai thác thương mại"; mỗi mốc là một bước khác nhau.
- Giai đoạn 1 có công suất 25 triệu khách; con số 100 triệu là quy mô khi hoàn thành mọi giai đoạn, cách nhau nhiều năm.
- Đất gần hàng rào sân bay chịu ràng buộc về tĩnh không, tiếng ồn, an ninh hàng không; gần chưa chắc thuận lợi cho ở.
- Khả năng đi lại tới sân bay phụ thuộc vào các tuyến kết nối, nhiều tuyến có tiến độ riêng.
- Trang này không nêu, không dự báo giá đất và không khuyên mua bán; bảng giá đất của tỉnh chỉ là căn cứ tính nghĩa vụ tài chính.
Một cơ chế đáng nhớ: tác động của sân bay tới việc làm, dịch vụ đến dần theo lượng khách và hàng thực tế, không bật lên ngay ngày khánh thành. Những khu dịch vụ đi trước nhu cầu thường phải chờ nhiều năm.
Theo dõi tiến độ Long Thành ở đâu
Vì dự án có bốn thành phần với nhiều chủ thể, nên theo dõi theo đúng nguồn:
- Các mốc lớn của dự án quan trọng quốc gia: Cổng thông tin điện tử Chính phủ và Bộ Xây dựng.
- Tiến độ nhà ga, đường băng, sân đỗ: thông tin của Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV), chủ đầu tư dự án thành phần 3.
- Công trình quản lý bay: thông tin của Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam.
- Tái định cư, đường kết nối địa phương, quy hoạch quanh sân bay: UBND tỉnh Đồng Nai.
- Lịch chuyển đường bay, chuyến bay cụ thể: thông báo của cơ quan quản lý hàng không và các hãng bay.
Theo kế hoạch công bố trong năm 2025, mục tiêu là hoàn thành xây dựng giai đoạn 1 và đưa sân bay vào khai thác từ năm 2026. Mốc khai thác thương mại cụ thể nên đối chiếu với thông báo chính thức mới nhất.
Câu hỏi thường gặp
Sân bay Long Thành giai đoạn 1 có công suất bao nhiêu?
Theo thông tin công bố, giai đoạn 1 gồm một đường cất hạ cánh và một nhà ga hành khách, công suất thiết kế 25 triệu hành khách và 1,2 triệu tấn hàng hoá mỗi năm. Quy mô khi hoàn thành mọi giai đoạn được quy hoạch khoảng 100 triệu hành khách mỗi năm.
Khi Long Thành hoạt động, Tân Sơn Nhất có đóng cửa không?
Không. Theo định hướng công bố, Tân Sơn Nhất tiếp tục hoạt động, chủ yếu phục vụ chuyến bay nội địa và một phần quốc tế theo phương án của cơ quan quản lý. Nhà ga T3 được xây để tăng năng lực nội địa cho Tân Sơn Nhất.
Ai là chủ đầu tư sân bay Long Thành?
Dự án chia bốn thành phần. Phần lớn nhất gồm đường băng, nhà ga hành khách do Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) làm chủ đầu tư; phần quản lý bay do Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam; trụ sở cơ quan nhà nước và các công trình dịch vụ do các chủ thể khác.
Sân bay Long Thành cách TP.HCM bao xa?
Sân bay nằm ở Đồng Nai, phía đông TP.HCM, cách trung tâm thành phố khoảng 40 km theo đường bộ. Thời gian đi lại phụ thuộc vào các tuyến kết nối như cao tốc TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây, Vành đai 3 và các tuyến khác.
Xây nhà gần sân bay Long Thành có bị giới hạn chiều cao không?
Có thể có. Quy định về tĩnh không sân bay giới hạn chiều cao công trình trong phạm vi nhất định, tuỳ khoảng cách và hướng so với đường cất hạ cánh. Nên hỏi cơ quan quản lý xây dựng của địa phương trước khi lập phương án xây dựng.
Tin chính thức về ngày khai thác Long Thành xem ở đâu?
Các mốc chính thức được công bố qua Cổng thông tin điện tử Chính phủ, Bộ Xây dựng, ACV và cơ quan quản lý hàng không. Với chuyến bay cụ thể, kiểm tra thông tin trên vé và thông báo của hãng bay.