Đoạn cuối của cao tốc Bắc – Nam phía Đông từ Cần Thơ tới Cà Mau gồm hai dự án thành phần của giai đoạn 2021–2025: Cần Thơ – Hậu Giang và Hậu Giang – Cà Mau, đi qua thành phố Cần Thơ (gồm Hậu Giang cũ) và tỉnh Cà Mau. Theo kế hoạch công bố, hai dự án được đặt mục tiêu hoàn thành cùng giai đoạn để trục cao tốc nối tới cực Nam đất nước.
Đây là vùng có nền đất yếu nhất trên toàn tuyến và thiếu nguồn vật liệu đắp tại chỗ, nên đoạn này là nơi người theo dõi tiến độ chú ý nhiều nhất. Bài nói về những khó khăn đã công bố, những gì vùng bán đảo Cà Mau trông đợi, khúc ngắt ở sông Hậu và cách đọc tin cho đúng.
Tuyến đi qua đâu và vì sao bán đảo Cà Mau cần nó
Từ phía nam sông Hậu, tuyến chạy qua vùng Cái Răng, Phụng Hiệp cũ, Ngã Bảy, rồi xuyên qua vùng lúa – tôm của Hậu Giang cũ và Bạc Liêu cũ để tới thành phố Cà Mau. Theo hướng tuyến công bố, cao tốc đi phía tây quốc lộ 1, tránh dải dân cư dày đặc dọc quốc lộ và các thị trấn ven kênh.
Bán đảo Cà Mau là vùng xa nhất tính từ TP.HCM, mọi hàng hoá và hành khách đi đường bộ trước đây phải qua quốc lộ 1 với nhiều cầu hẹp, nhiều đoạn qua chợ. Thời gian từ Cà Mau lên TP.HCM dài và khó đoán, nhất là dịp lễ Tết. Với một vùng sống bằng tôm, lúa, cá, muối và năng lượng, sự bất định đó là chi phí thật: hàng tươi hao hụt, xe lạnh phải chạy dư thời gian.
Cà Mau còn có cụm khí – điện – đạm và các dự án năng lượng gió ven biển của Bạc Liêu cũ. Những công trình này không phụ thuộc vào cao tốc để vận hành, nhưng việc đi lại của chuyên gia, vận chuyển thiết bị và vật tư sẽ thuận hơn khi có trục đường bộ nhanh. Ngoài ra, hướng cảng biển Hòn Khoai được tỉnh định hướng đầu tư cũng cần một trục đường bộ phía sau.
Những khó khăn đã được công bố
Nền đất rất yếu. Vùng bán đảo Cà Mau có lớp bùn sét dày, nền đường phải xử lý lâu, có đoạn cần chờ lún trước khi làm mặt đường. Thời gian chờ lún là thứ không rút ngắn tuỳ ý được nếu không đổi giải pháp kỹ thuật và chi phí.
Thiếu cát đắp tại chỗ. Đồng bằng không có mỏ đất đồi như miền Trung, cát sông bị hạn chế vì sạt lở. Theo thông tin công bố, các dự án ở vùng này phải tìm nguồn cát từ nơi khác, kể cả việc nghiên cứu và thí điểm dùng cát biển cho nền đường. Mỗi lựa chọn kéo theo thủ tục cấp mỏ, kiểm định chất lượng và vận chuyển đường thuỷ.
Mạng kênh rạch dày. Cứ một quãng ngắn tuyến lại phải vượt kênh, nên số cầu trên mỗi cây số rất cao. Cầu phải chừa tĩnh không cho ghe xuồng đi lại, đồng thời đầu cầu là nơi dễ lún lệch so với nền đường.
Đường vận chuyển vật liệu là đường thuỷ. Cát và đá cho nền đường ở vùng này phần lớn đi bằng sà lan qua sông, kênh tới bãi tập kết rồi mới lên công trường. Một tuyến kênh cạn vào mùa khô hay một cây cầu thấp cũng có thể làm chậm chuỗi cung ứng vật liệu.
Thời tiết và mùa nước. Mùa mưa và triều cường ảnh hưởng tới việc vận chuyển vật liệu bằng sà lan và thi công nền. Các nhà thầu thường phải dồn việc vào mùa khô.
Khúc ngắt ở sông Hậu và câu chuyện cầu Cần Thơ 2
Từ phía bắc, cao tốc Mỹ Thuận – Cần Thơ kết thúc ở bờ sông Hậu phía Vĩnh Long. Xe muốn đi tiếp xuống Cà Mau theo trục cao tốc phải qua sông bằng cầu Cần Thơ trên quốc lộ 1, đi qua một đoạn đường đô thị rồi mới nhập vào đoạn Cần Thơ – Hậu Giang. Khúc ngắt này làm giảm hiệu quả của cả trục, vì lưu lượng cao tốc dồn vào một cây cầu vốn phục vụ cả xe máy và xe địa phương.
Trong quy hoạch, trục cao tốc có một cầu vượt sông Hậu riêng, thường được gọi là cầu Cần Thơ 2. Theo thông tin công bố những năm gần đây, việc chuẩn bị đầu tư cây cầu này đã được nhắc tới, nhưng một cầu lớn vượt sông Hậu cần thời gian dài cho khảo sát, thiết kế, bố trí vốn và thi công. Khi đọc tin, bạn nên xem cầu đang ở bước nào: quy hoạch, chủ trương, dự án được duyệt hay đã khởi công.
Cho tới khi có cầu riêng, đoạn qua Cần Thơ vẫn là nơi cần theo dõi phân luồng, nhất là dịp lễ Tết. Với người dân thành phố, điều này cũng có nghĩa xe tải đường dài còn đi qua một phần đô thị.
Tác động khu vực: vùng tôm lúa, thị trấn ven quốc lộ và đất quanh nút giao
Hàng tôm, cá đi xa ổn định hơn. Xe chở tôm nguyên liệu, tôm chế biến từ Cà Mau, Bạc Liêu cũ lên các nhà máy và cảng Đông Nam Bộ có đường đi ít điểm nghẽn hơn. Lợi ích chính là giờ giấc dễ đoán, giảm hao hụt.
Ruộng tôm, ruộng lúa bị chia cắt. Nền đường cắt qua hệ thống kênh dẫn nước của vùng nuôi tôm, ruộng lúa. Việc bố trí cống, cầu để nước lưu thông đúng như trước là điều người nuôi tôm đặc biệt quan tâm, vì độ mặn, độ sạch của nước quyết định vụ nuôi.
Thị trấn ven quốc lộ 1. Ngã Bảy, Phụng Hiệp cũ, Giá Rai và các thị trấn ven quốc lộ có thể vắng xe đường dài hơn. Bến xe, quán xá ven quốc lộ phải điều chỉnh.
Giải phóng mặt bằng và tái định cư. Tuyến đi qua đất ruộng, đất vườn, ao nuôi của nhiều hộ. Việc bồi thường ao nuôi, công trình nuôi trồng có cách tính riêng; người dân nên đọc kỹ phương án bồi thường được niêm yết và hỏi trực tiếp chính quyền xã, phường.
Đất quanh nút giao: chờ quy hoạch và đường nối. Ở vùng đồng bằng, nút giao thường cách thị trấn một quãng qua đường kênh. Khu vực quanh nút giao chỉ thay đổi khi có đường nối hoàn chỉnh và quy hoạch được duyệt. Trang không đưa nhận định giá; lời rao “đón đầu cao tốc” cần được kiểm chứng ở cơ quan quản lý.
Cần Thơ thành đầu mối gần hơn của cả bán đảo
Với người dân Cà Mau, Bạc Liêu cũ, Sóc Trăng cũ, Hậu Giang cũ, Cần Thơ là nơi có các bệnh viện tuyến cuối của vùng, các trường đại học lớn, sân bay quốc tế và nhiều cơ quan khu vực. Trước đây, quãng đường từ Cà Mau lên Cần Thơ trên quốc lộ 1 qua nhiều thị trấn khiến một chuyến đi khám bệnh hay làm thủ tục thường chiếm trọn một ngày, có khi phải ngủ lại.
Khi trục cao tốc hoàn chỉnh, quãng đường này trở nên dễ đoán và an toàn hơn, nhất là với xe chuyển bệnh nhân và xe khách. Điều đó có thể thay đổi cách người dân trong vùng dùng dịch vụ: nhiều người chọn lên Cần Thơ thay vì đi thẳng TP.HCM cho những việc cần chuyên môn sâu, và sinh viên có thể về nhà cuối tuần thường xuyên hơn.
Ở chiều ngược lại, các bệnh viện, trường học ở tỉnh cũng chịu áp lực giữ chân người dùng khi đô thị lớn ở gần hơn. Đây là tác động gián tiếp ít được nhắc, nhưng có thật với những vùng xa trung tâm khi một trục giao thông nhanh xuất hiện.
Sau khi tới Cà Mau: còn gì phía cuối tuyến
Điểm cuối cao tốc ở khu vực thành phố Cà Mau, nhưng vùng đất còn kéo dài xuống Năm Căn và mũi Cà Mau. Quốc lộ 1 đoạn Cà Mau – Năm Căn và đường Hồ Chí Minh đoạn cuối là hai trục đường bộ chính ở phía nam điểm cuối cao tốc. Khách du lịch ra mũi Cà Mau vẫn phải đi tiếp trên các tuyến này.
Ở phía tây, vùng biển Cà Mau và An Giang (gồm Kiên Giang cũ) nối với trục cao tốc qua các tuyến ngang. Cao tốc Bắc – Nam phía Tây theo quy hoạch sẽ đi về hướng Rạch Giá, còn tuyến ngang Châu Đốc – Cần Thơ – Sóc Trăng gặp trục dọc ở vùng Cần Thơ. Khi các trục này dần thành hình, bán đảo Cà Mau mới có mạng cao tốc thay vì chỉ một đường dọc.
Với người dân, điểm cuối cao tốc không có nghĩa là hết thay đổi. Đường nối từ nút giao vào trung tâm Cà Mau, vào các khu công nghiệp và cảng cá do tỉnh đầu tư sẽ là phần tiếp theo cần theo dõi.
Theo dõi tiến độ và đọc tin về đoạn cực Nam
Đoạn này có tin tức dày về vật liệu, tiến độ và các mốc. Trình tự kiểm:
- Gọi đúng tên dự án: Cần Thơ – Hậu Giang hay Hậu Giang – Cà Mau; hai dự án có tiến độ khác nhau.
- Kiểm mốc thông xe, khai thác ở Bộ Xây dựng và ban quản lý dự án phụ trách, đọc kỹ chữ “thông xe kỹ thuật” hay “đưa vào khai thác”.
- Với tin về nguồn cát, cát biển, đọc thông tin của Bộ Xây dựng, Bộ Nông nghiệp và Môi trường hoặc UBND tỉnh có mỏ.
- Với cầu Cần Thơ 2, chỉ coi là có bước tiến khi có văn bản chủ trương hoặc quyết định đầu tư được công bố.
- Với đường nối, nút giao, theo dõi UBND thành phố Cần Thơ, tỉnh Cà Mau và UBND xã, phường nơi có tuyến.
Đoạn cực Nam là nơi các mốc kế hoạch dễ thay đổi nhất do nền đất và vật liệu; luôn ghi lại năm công bố của mốc bạn đang đọc.
Cũng nên phân biệt giữa “thông xe” của phần đường chính và “hoàn thành” của toàn dự án. Ở nền đất yếu, phần đường có thể cho xe chạy với tốc độ hạn chế trong khi việc theo dõi lún, hoàn thiện mặt đường và các hạng mục an toàn vẫn tiếp tục thêm một thời gian.
Câu hỏi thường gặp
Cao tốc Cần Thơ – Cà Mau dài bao nhiêu?
Đoạn này gồm hai dự án thành phần Cần Thơ – Hậu Giang và Hậu Giang – Cà Mau. Chiều dài chính xác bạn nên tra trong thông tin công bố của Bộ Xây dựng hoặc ban quản lý dự án, vì điểm đầu, điểm cuối và cách tính các đoạn nối có thể khác nhau giữa các nguồn.
Đi từ TP.HCM xuống Cà Mau bằng cao tốc phải qua cầu nào trên sông Hậu?
Khi chưa có cầu vượt sông Hậu riêng cho trục cao tốc, xe đi qua cầu Cần Thơ trên quốc lộ 1 rồi nhập lại vào đoạn Cần Thơ – Hậu Giang. Bạn nên kiểm thông báo phân luồng ở Cần Thơ trước khi đi dịp cao điểm.
Vì sao cao tốc miền Tây thiếu cát?
Đồng bằng không có mỏ đất đồi, còn khai thác cát sông bị hạn chế vì nguy cơ sạt lở bờ sông. Vì vậy, các dự án phải đưa cát từ vùng khác về hoặc nghiên cứu vật liệu thay thế như cát biển, kéo theo thủ tục và chi phí vận chuyển.
Người nuôi tôm cạnh tuyến cần lưu ý gì?
Nên theo dõi vị trí cống, cầu qua kênh dẫn nước để biết nước vào ao có bị ảnh hưởng không. Nếu thấy dòng chảy thay đổi hay nước đục bất thường trong thời gian thi công, hãy phản ánh cụ thể qua UBND xã, phường để chủ đầu tư xử lý.
Cà Mau có sân bay không, cao tốc có nối tới không?
Cà Mau có sân bay nằm gần thành phố. Cao tốc không chạy thẳng tới sân bay nhưng nối với mạng đường đô thị Cà Mau qua nút giao và đường kết nối. Thông tin cụ thể về sân bay được nói ở chuyên mục sân bay.
Thông tin bồi thường cho dự án kiểm ở đâu?
Phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được UBND cấp có thẩm quyền phê duyệt và niêm yết công khai tại trụ sở UBND xã, phường. Bạn nên đọc bản niêm yết và hỏi trực tiếp, không qua người môi giới hay trung gian.
