Từ Nha Trang vào Đông Nam Bộ, cao tốc Bắc – Nam phía Đông đi qua bốn dự án thành phần của giai đoạn 2017–2020: Nha Trang – Cam Lâm, Cam Lâm – Vĩnh Hảo, Vĩnh Hảo – Phan Thiết và Phan Thiết – Dầu Giây, rồi nối vào trục TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây đã khai thác từ năm 2015. Theo thông tin công bố, bốn đoạn này được đưa vào khai thác trong năm 2023, mở ra đường cao tốc liền mạch từ Khánh Hoà về TP.HCM.
Đây là đoạn đầu tiên ở phía Nam của trục Bắc – Nam phía Đông được khai thác dài liên tục, nên tác động của nó đã thấy được sau vài năm: du lịch biển cuối tuần đổi nhịp, quốc lộ 1 qua vùng khô hạn Nam Trung Bộ vắng xe đường dài, cửa ngõ phía đông TP.HCM chịu thêm áp lực. Bài đi qua từng đoạn và những việc còn lại ở cửa ngõ.
Từ Khánh Hoà tới cửa ngõ TP.HCM: các đoạn nối tiếp
Tóm tắt theo thông tin công bố. Địa giới ghi theo đơn vị hành chính hiện nay, tên dự án giữ nguyên.
| Đoạn | Đi qua | Đặc điểm |
|---|---|---|
| Nha Trang – Cam Lâm | Khánh Hoà | Đầu tư theo hình thức đối tác công tư, nối Nha Trang với vùng Cam Lâm gần sân bay Cam Ranh |
| Cam Lâm – Vĩnh Hảo | Khánh Hoà (gồm Ninh Thuận cũ), Lâm Đồng | Chạy phía tây Phan Rang, qua vùng khô hạn và đồi đá |
| Vĩnh Hảo – Phan Thiết | Lâm Đồng (phần Bình Thuận cũ) | Đi phía tây dải ven biển Bình Thuận cũ |
| Phan Thiết – Dầu Giây | Lâm Đồng, Đồng Nai | Nối Phan Thiết với nút giao Dầu Giây, nơi gặp quốc lộ 1 và quốc lộ 20 |
| TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây | Đồng Nai, TP.HCM | Đoạn có từ trước, khai thác từ năm 2015, đi qua khu vực sân bay Long Thành |
| Bến Lức – Long Thành | Tây Ninh (phần Long An cũ), TP.HCM, Đồng Nai | Đoạn nối vòng phía nam TP.HCM sang trục miền Tây, thi công kéo dài nhiều năm |
Hai dòng cuối không thuộc nhóm bốn đoạn giai đoạn 2017–2020 nhưng phải tính tới: mọi xe từ Nam Trung Bộ vào TP.HCM hay xuống miền Tây đều phải đi qua chúng. Một trục cao tốc dài chỉ thông suốt khi cửa ngõ của nó thông suốt.
Vùng khô hạn và dải biển du lịch: tuyến nối những gì
Đoạn Cam Lâm – Vĩnh Hảo đi qua vùng Ninh Thuận cũ, nơi khô hạn nhất nước, có vườn nho, đồng muối, trang trại cừu dê và các nhà máy điện gió, điện mặt trời. Trước đây, hàng nông sản và thuỷ sản từ vùng này vào TP.HCM phải đi quốc lộ 1 qua nhiều thị trấn; cao tốc giúp xe lạnh đi ổn định hơn, nhất là với hàng tươi đi đêm.
Đoạn Vĩnh Hảo – Phan Thiết và Phan Thiết – Dầu Giây gắn với dải biển Bình Thuận cũ: Mũi Né, Hàm Tiến, Kê Gà, La Gi. Đây là điểm đến cuối tuần quen thuộc của người TP.HCM. Khi cao tốc thông, thời gian từ TP.HCM ra Phan Thiết giảm rõ, khách đi về trong hai ngày nhiều hơn. Sân bay Phan Thiết, theo kế hoạch công bố, sẽ bổ sung thêm cửa ngõ hàng không cho vùng này.
Ở đầu phía bắc, đoạn Nha Trang – Cam Lâm nối Nha Trang với khu vực Cam Ranh, nơi có sân bay quốc tế Cam Ranh và bán đảo du lịch. Ở đầu phía nam, nút giao Dầu Giây là điểm gặp quốc lộ 20 đi Lâm Đồng cao nguyên, và là nơi trục Bắc – Nam phía Đông bắt đầu đi vào vùng công nghiệp dày đặc của Đồng Nai.
Cửa ngõ phía đông TP.HCM: nơi dòng xe dồn lại
Long Thành – Dầu Giây gánh nhiều luồng. Đoạn này nhận xe từ Nam Trung Bộ, từ quốc lộ 20, từ các khu công nghiệp Đồng Nai, và sắp tới là từ sân bay Long Thành. Vào dịp lễ, cảnh ùn ở khu vực nút giao và trạm thu phí đã nhiều lần được báo chí nhắc tới.
Đề xuất mở rộng. Theo thông tin công bố những năm gần đây, việc mở rộng tuyến TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây đã được đề xuất và đưa vào chuẩn bị đầu tư. Khi có quyết định cụ thể, người dân hai bên tuyến và người đi lại cần theo dõi phương án thi công, vì mở rộng một tuyến đông xe luôn đi kèm thời gian phân luồng dài.
Bến Lức – Long Thành là lối vòng phía nam. Tuyến này cho phép xe từ miền Tây sang Đồng Nai, Bà Rịa – Vũng Tàu cũ mà không phải đi qua nội đô TP.HCM. Các cầu lớn như Bình Khánh, Phước Khánh vượt sông ở vùng Nhà Bè, Cần Giờ là hạng mục chính. Dự án đã kéo dài nhiều năm vì vốn và mặt bằng theo thông tin công bố.
Các tuyến bổ trợ. Vành đai 3 TP.HCM, cao tốc Biên Hoà – Vũng Tàu và các đường nối sân bay Long Thành sẽ chia bớt dòng xe khỏi trục này khi hoàn thành theo kế hoạch. Mỗi tuyến được nói ở chuyên mục riêng trên trang.
Gặp các hướng lên cao nguyên và ra biển
Dọc đoạn này có ba điểm gặp quan trọng với các trục ngang. Ở khu vực Cam Lâm, Cam Ranh, đường từ cao tốc ra sân bay và bán đảo Cam Ranh là điểm nối hàng không – đường bộ của Khánh Hoà. Ở khu vực Phan Rang, quốc lộ 27 đi lên Lâm Đồng cao nguyên qua đèo Ngoạn Mục; ở Phan Thiết, quốc lộ 28 cũng hướng lên vùng cao. Những trục này đều là đường đèo, nên với hàng đi Đà Lạt, phần lớn thời gian vẫn nằm ở chặng lên núi chứ không ở cao tốc.
Điểm gặp thứ ba và quan trọng nhất là Dầu Giây, nơi quốc lộ 20 tách ra đi Bảo Lộc, Đà Lạt. Trong quy hoạch có hướng tuyến cao tốc Dầu Giây – Liên Khương, được chia thành các đoạn như Dầu Giây – Tân Phú, Tân Phú – Bảo Lộc, Bảo Lộc – Liên Khương; tiến độ từng đoạn cần theo dõi riêng và được nói ở chuyên mục cao tốc kết nối vùng. Khi các đoạn này thành hình, Dầu Giây sẽ là nút gặp của ba hướng cao tốc, áp lực lên khu vực này còn tăng.
Ở chiều ra biển, vùng ven biển Bình Thuận cũ có các tuyến đường ven biển do tỉnh đầu tư, nối Phan Thiết với La Gi, Hồ Tràm của Bà Rịa – Vũng Tàu cũ. Cao tốc chạy phía trong, đường ven biển chạy phía ngoài, hai tuyến bổ trợ nhau cho du lịch và đi lại địa phương.
Bốn đoạn sau mấy năm khai thác: điều đã thấy
Vì đã đưa vào khai thác trong các năm 2023–2024 theo thông tin công bố (đoạn Cam Lâm – Vĩnh Hảo thông xe muộn hơn ba đoạn còn lại), bốn đoạn này cho thấy khá rõ những vấn đề thường gặp sau thông xe. Đầu tiên là trạm dừng nghỉ: trong thời gian đầu, người đi đường phản ánh thiếu chỗ dừng, nhiều đoạn phải bố trí điểm dừng tạm. Việc đầu tư trạm dừng nghỉ được tách thành hạng mục riêng, tiến độ chậm hơn đường chính.
Thứ hai là quy mô. Một số đoạn được đầu tư bốn làn nhưng chưa có làn dừng khẩn cấp liên tục, chỉ có điểm dừng khẩn cấp cách quãng. Lưu lượng dịp lễ tăng mạnh khiến các đoạn này dễ ùn khi có sự cố, và chuyện mở rộng lên quy mô hoàn chỉnh trở thành chủ đề được bàn trong các kỳ đánh giá.
Thứ ba là đường kết nối. Nút giao vào Phan Thiết, Mũi Né, Phan Rang cần đường nối đủ rộng; nơi nào đường nối là đường tỉnh cũ, hẹp, thì cảnh ùn chuyển từ cao tốc sang chặng cuối. Những bài học này giúp đọc tin về các đoạn mới thông xe ở nơi khác: thông xe là bắt đầu một chu kỳ hoàn thiện, không phải điểm kết thúc.
Tác động khu vực: du lịch cuối tuần, đất ven biển và làng nghề ven quốc lộ
Khách du lịch đổi cách đi. Khách tự lái từ TP.HCM ra Phan Thiết, Ninh Chữ, Nha Trang tăng, xe khách giường nằm có thêm lựa chọn chạy ngày. Các khu nghỉ ven biển cần chuẩn bị bãi đỗ, đường vào cho lượng xe riêng nhiều hơn.
Quốc lộ 1 qua Bình Thuận cũ, Ninh Thuận cũ bớt xe. Các thị trấn ven quốc lộ như Lương Sơn, Phan Rí, Cà Ná vắng xe đường dài, an toàn hơn cho người dân nhưng dịch vụ ven đường mất khách.
Tin rao đất ven biển và quanh nút giao. Cao tốc thông xe thường đi kèm làn sóng rao bán đất ven biển, đất gần nút giao với lời hứa “sắp lên”. Khả năng tiếp cận tốt hơn là có thật, nhưng quy hoạch ven biển, quy định hành lang bảo vệ bờ biển và tiến độ đường nối mới là thứ quyết định. Trang không đưa nhận định giá hay khuyên giao dịch.
Nông nghiệp vùng khô hạn. Cao tốc cắt qua một phần đất trồng thanh long, nho, táo. Việc bồi thường cây lâu năm và bố trí lối đi giữa hai bên tuyến ảnh hưởng tới cách canh tác của từng hộ.
Theo dõi tiến độ ở cửa ngõ và đọc tin cho đúng
Với đoạn Nam Trung Bộ đã khai thác, tin tức chủ yếu xoay quanh trạm dừng nghỉ, mở rộng, đường nối và cửa ngõ. Gợi ý cách đọc:
- Với trạm dừng nghỉ, tìm thông báo của Bộ Xây dựng hoặc đơn vị quản lý tuyến về trạm đã vận hành, đừng dựa vào ứng dụng bản đồ cũ.
- Với đề xuất mở rộng Long Thành – Dầu Giây hoặc các đoạn bốn làn hạn chế, xem đó đang ở bước đề xuất, chủ trương hay quyết định đầu tư.
- Với Bến Lức – Long Thành, theo dõi thông tin của chủ đầu tư và Bộ Xây dựng; mốc thông xe từng được điều chỉnh nhiều lần.
- Với đường nối vào Phan Thiết, Phan Rang, Nha Trang, theo dõi UBND tỉnh Lâm Đồng, Khánh Hoà và thành phố liên quan.
- Trước dịp lễ, xem thông báo phân luồng ở khu vực Dầu Giây, Long Thành do lực lượng chức năng phát đi.
Khi một mốc được báo là “dự kiến”, hãy ghi lại cả ngày công bố. Những mốc ở cửa ngõ TP.HCM thường thay đổi theo tình hình vốn và mặt bằng.
Câu hỏi thường gặp
Từ TP.HCM đi Nha Trang có đi trọn cao tốc được không?
Theo thông tin công bố, các đoạn từ Dầu Giây tới Nha Trang đã lần lượt đưa vào khai thác trong các năm 2023–2024, nối với tuyến TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây. Bạn nên kiểm thông báo tổ chức giao thông và các đoạn đang sửa chữa trước khi đi.
Vì sao dịp lễ đoạn Long Thành – Dầu Giây hay ùn?
Đoạn này nhận xe từ nhiều hướng: Nam Trung Bộ, Lâm Đồng, các khu công nghiệp Đồng Nai và nội đô TP.HCM. Lưu lượng dịp lễ vượt xa ngày thường, chỉ cần một sự cố nhỏ là dòng xe dồn. Mở rộng và các tuyến bổ trợ là hướng giải quyết đã được đề xuất.
Bến Lức – Long Thành có phải là Vành đai 3 không?
Không. Bến Lức – Long Thành là một đoạn của trục cao tốc Bắc – Nam phía Đông đi vòng phía nam TP.HCM, còn Vành đai 3 là tuyến vòng riêng. Hai tuyến giao nhau và bổ trợ nhau trong mạng đường của vùng.
Đi cao tốc từ TP.HCM ra Phan Thiết có thu phí không?
Đoạn TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây có thu phí. Các đoạn còn lại tuỳ hình thức đầu tư; đoạn đầu tư công có thể được đưa vào lộ trình thu phí theo quy định. Bạn tra thông báo của cơ quan quản lý từng đoạn.
Người dân bị ảnh hưởng bởi mở rộng Long Thành – Dầu Giây hỏi ở đâu?
Khi dự án mở rộng có quyết định đầu tư, phương án giải phóng mặt bằng sẽ do UBND tỉnh, thành nơi có đất tổ chức. Bạn hỏi UBND xã, phường và theo dõi niêm yết công khai, không tin thông tin qua trung gian.
Sân bay Long Thành có lối riêng từ cao tốc không?
Sân bay được kết nối với mạng đường qua các tuyến kết nối được đầu tư riêng, gặp trục TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây. Thông tin cụ thể về các tuyến này được nói ở chuyên mục sân bay của trang.
